Jak umiejętnie stawiać granice dziecku.

Treść

GRANICE – dlaczego warto je wyznaczać ?

Wychowanie dziecka to nie tylko okazywanie mu miłości, ale także wyznaczanie granic, które pomagają mu zrozumieć otaczający świat. Choć może się wydawać, że ograniczenia oznaczają dla dziecka coś negatywnego, w rzeczywistości są one niezbędne dla jego rozwoju i budowania poczucia bezpieczeństwa. Wyznaczanie zasad od najmłodszych lat uczy malucha akceptacji reguł, szacunku do innych oraz przygotowuje go do życia
w społeczeństwie.

Dzieci potrzebują uporządkowanego świata. Chcą znać reguły, które nim rządzą – wiedzieć czego się od nich oczekuje, jaki charakter mają ich relacje z innymi ludźmi, na co mogą sobie pozwolić i co je czeka, gdy posuną się za daleko. Granice odgrywają bardzo ważną rolę
w procesie wychowania i socjalizacji:

1. Granice dają poczucie bezpieczeństwa i stabilności – dzieci mogą doświadczać silnego niepokoju, gdy są świadome, że mają w rodzinie największą władzę, kontrolę nad sytuacją
i realne sprawstwo. Choć wiąże się to z niemal nieograniczonym dostępem do przywilejów, na dłuższą metę staje się zbyt dużym obciążeniem dla niedojrzałej osobowości. Dziecko oczekuje od rodziców mądrych decyzji i zdecydowanego wyznaczania jasno określonych granic, co daje mu poczucie ustabilizowanej, przewidywalnej i uporządkowanej rzeczywistości.

2. Granice określają obszar akceptowanych zachowań – wyraźnie ustalone, stabilne granice wytaczają dzieciom ścieżkę postępowania zgodnego z normami i zasadami, zarówno w rodzinie, jak i szerszych kręgach społecznych.

3. Granice definiują związki z innymi ludźmi – precyzują wzajemne wpływy, rozkład sił oraz hierarchię w kontekście kontroli i władzy, szczególnie ważnych w relacji rodzic-dziecko.

4. Granice pomagają odkrywać świat – rodzice mogą ułatwić dzieciom ten proces poprzez rzetelne odpowiedzi na nurtujące pytania: co jest w porządku, co nie jest i dlaczego?
Jak daleko mogę się posunąć? Co się stanie, jeśli przekroczę wyznaczoną granicę? Czy wiąże się to z konkretnymi konsekwencjami?

5. Granice wspomagają osobisty wzrost – wraz z rozwojem dziecka granice muszą się rozszerzać. Stanowią punkt odniesienia dla rosnącej dojrzałości dziecka, są odzwierciedleniem szacunku, akceptacji i zaufania jakim darzą go rodzice.

Jak umiejętnie stawiać dziecku granice?

Bardzo ważnym etapem w wyznaczaniu dziecku granic jest określanie jasnych zasad. To one będą stanowiły podstawę wymagań, które stawiamy przed dzieckiem.

·Prosty język

Granice wyznaczamy dzieciom w sposób konkretny i  zrozumiały dla wieku dziecka. Posługujemy się prostymi komunikatami. „Nie bijemy innych dzieci” lub “Najpierw odrobisz lekcje, potem obejrzysz film.” to zwroty, które są dla dziecka zrozumiałe, a przez to bardziej skuteczne. Ważne, by oczekiwania przedstawić w sposób dokładny, tak by dziecko nie miało wątpliwości, czego od niego chcemy

·Uzasadnienie

Już od małego człowiekowi łatwiej jest zaakceptować zasady, które mają swoje uzasadnienie. Wykorzystajmy to w komunikacji z dzieckiem. Wydając polecenie, krótko wyjaśnijmy, co motywuje naszą prośbę. Nie trzeba zawiłych tłumaczeń. Wystarczy proste „załóż buty, bo wychodzimy” lub „ubierz bluzę, bo jest zimno”. Szczególnie warto o tym pamiętać, kiedy przestrzegamy przed niebezpieczną sytuacją. Mówiąc „Nie biegaj po korytarzu, bo jest ślisko i możesz się przewrócić albo zrobić sobie krzywdę”, pokazujemy, że nie chodzi nam o ograniczenie dziecięcej swobody. Uczymy wtedy malucha, że ma uważać na siebie i na otoczenie.

·Dajmy wybór

Dzieci lubią być niezależne i móc o sobie decydować. Czy to musi kłócić się z nauką zasad
i ograniczeniami? Niekoniecznie. Czasem rodzic może wykazać się elastycznością i w drobnych sprawach zapytać malucha o zdanie. Oczywiście, nie możemy pozwolić, żeby wyszedł, bez czapki, bo nie ma ochoty jej nosić. Wystarczy jednak zapytać: „chcesz ubrać czerwoną czy zieloną czapeczkę?”. Tak zwany pozorny wybór może dużo zmienić
w perspektywie dziecka i ułatwić wprowadzanie naszych zasad.

·Wspólny front

Mama się nie zgodziła to może zapytam tatę? Tak czasem kombinują dzieci. Dlatego bardzo ważne jest, by oboje rodzice trzymali wspólny front. Nie podważajmy nawzajem swoich decyzji i nie sprzeczajmy się przy dziecku, bo zaraz to wykorzysta jako furtkę do łamania zasad.

·Spokój zamiast krzyku

Rodzic musi uważać na ton swojego głosu, kiedy stawia przed dzieckiem wymagania. Krzyk jest absolutnie niewskazany, a nadmierna emocjonalność raczej negatywnie odbije się na skuteczności przekazu. Dziecko szybko wyłapie nasze zdenerwowanie i może nawet próbować je wykorzystać do swoich celów lub zacznie się z nami drażnić. O spokoju
i konsekwencji należy pamiętać, nawet kiedy jest to wyjątkowo niewygodne. Histeria dziecka w miejscu publicznym to trudna próba dla opiekuna, jednak warto pamiętać o egzekwowaniu zasad nie tylko w domu. Jeśli to tylko możliwe, nie ulegajmy presji i starajmy się być opanowani, bo dając upust emocjom możemy narazić się na jeszcze częstsze sceny ze strony dziecka.

·Pochwały motywują do przestrzegania zasad

Kiedy dziecko ma już swoje obowiązki i potrafi po sobie posprzątać, odnieść naczynia czy nakryć do stołu, pamiętajmy, żeby je pochwalić i podziękować. Nie potrzeba nagród, a nawet nie są wskazane, kiedy maluch robi to, co do niego należy, niemniej jednak warto go za to docenić. Pochwały od rodziców świetnie motywują do przestrzegania zasad i sprawiają, że dziecko staje się bardziej samodzielne.

·Rutyna buduje dobre nawyki

Codzienna rutyna to dla rodziny coś pozytywnego, co uczy dziecka budowania nawyków, które przydadzą mu się w życiu społecznym. Wspólne rytuały sprzyjają również wpajaniu maluchom pewnych zasad.

·Konsekwencja przede wszystkim

Rodzic musi być nieugięty, kiedy stawia granice i ustala zasady. Czasem kusi nas, żeby ustąpić, ale nie jest to dobry pomysł. Dzieci lubią testować nasze granice i sprawdzać, na ile mogą sobie pozwolić. Jeśli maluch odkryje, że może nagiąć naszą wolę, to zacznie się wymuszanie, na przykład płaczem. Okaż empatie i zrozumienie, ale nie zmieniaj swojej decyzji

·Nauka cierpliwości

Konsekwentne przestrzeganie zasad jest szczególnie ważne, kiedy mamy w domu jedynaka. Takie dzieci bywają rozpieszczane, a uczenie ich stawiania granic wymaga od rodzica nieco więcej wysiłku. Posiadanie rodzeństwa wiąże się z tym, że dziecko musi czasem poczekać na swoją kolej, podzielić się i nie zawsze też wszystko dostaje. W przypadku jedynaka, postawienie granicy nie wynika zwykle z konieczności, ale z decyzji rodzica. I taką decyzję należy podjąć świadomie dla dobra swojej pociechy, aby nauczyć ją zasad oraz cierpliwości.

·Ostrożnie z zachciankami

Ograniczajmy też dawanie prezentów do najważniejszych okazji lub nagród za osiągnięcia
i nie ulegajmy prośbom o nowe zabawki, tylko dlatego, że budżet nam pozwala na ich zakup. Nauka najważniejszych kompetencji społecznych jest o wiele bardziej wartościowa niż gadżety, zwłaszcza w kontekście późniejszych etapów życia dziecka.

·Nie wyręczajmy

Cały wysiłek, jaki wkładamy w naukę granic i przestrzegania zasad, ma zaprocentować samodzielnością dziecka. Czasem rodzić chcąc dobrze, opóźnia moment uzyskania tej samodzielności. Zwłaszcza kiedy mamy jedno dziecko, często kusi nas, by je we wszystkim wyręczać, jednak to błąd. Ucząc zasad i pierwszych obowiązków, dajemy maluchowi pewność siebie, dzięki której poradzi sobie w sytuacjach społecznych.

Warto obejrzeć:

https://www.youtube.com/watch?v=ZuTKBgAJQfk&t=277s

Warto przeczytać:

Thomas Gordon „Wychowanie bez porażek”.

 Jesper Juul „Twoje kompetentne dziecko”.

 Jesper Juul „NIE” z miłości”.

M. Rosenberg ,,Porozumienie bez przemocy. O języku serca”.